Logo PANS
2026-06-16

Dlaczego warto zainteresować się kasztanowcem czerwonym?


Kilka lat temu postanowiono zrealizować kolejną część Projektu Rewitalizacji Zabytkowego Zespołu Pałacowo-Parkowego Lubomirskich w Przemyślu z roku 2012: szpaler kasztanowców czerwonych (Aesculus carnea) wzdłuż ul. Książąt Lubomirskich. Drzewa ładnie się rozwijają, tworzą zwarte korony, pięknie i długo kwitną czerwonymi kwiatami ułożonymi w stożkowate kwiatostany.

Kwiaty kasztanowca czerwonego w Parku Lubomirskich w Przemyślu. Fot. Hanna Fleszar
Kwitnący kasztanowiec czerwony (Aesculus carnea) w Parku Lubomirskich w Przemyślu. Fot. Hanna Fleszar
Szpaler z kasztanowców czerwonych wzdłuż ul. Książąt Lubomirskich w Przemyślu. Fot. Hanna Fleszar

Białe kasztanowce natomiast, których w Parku Lubomirskich jest sporo, w połowie czerwca wyglądają jak u schyłku jesieni: z liśćmi żółtawobrązowymi, stanowią przykry dla oka widok zamiast cieszyć bujną zielenią
liści. Przyczyną tego zjawiska jest szrotówek kasztanowcowiaczek, przybysz z południa Europy (a jego pierwotną ojczyzną jest Azja) od ponad 25 lat minuje (zjada miąższ) liście kasztanowców białych. Poczwarki owada zimują w liściach, na wiosnę przeporzwarzają się w dorosłego owada tzw. imago, który składa jaja w młodych liściach kasztanowca białego. Koncentryczne miny czyli plamy świadczą o
żerowaniu larwy szrotówka pomiędzy górną a dolną skórką liścia. Po zakończeniu żerowania larwa przekształca się w dorosłego owada tzw. imago i wylatuje, składa kolejne pokolenie jaj i cykl się powtarza. W rezultacie już początkiem lata liście pozbawione miąższu a tym samym aparatu asymilacyjnego, usychają. Drzewo pozbawione możliwości pozyskiwania energii ze słońca za pośrednictwem
chlorofilu traci z czasem siły witalne. Objawia się to zmniejszeniem długości przyrostów, mniejszymi owocami lub ich brakiem, zmniejszeniem siły zarastania tkanką przyranną miejsc po ubytkach  lub ewentualnych cięciach, drzewo w lecie, kiedy jest najlepszy na to czas, nie produkuje tlenu (liście są zeschnięte).

Koncentryczne plamy (miny) efekt żerowania larw szrotówka kasztanowcowiaczka. Fot. Hanna Fleszar
Larwa szrotówka kasztanowcowiaczka. Fot. Hanna Fleszar

Kasztanowce czerwone zaś wydają się być mniej atrakcyjne dla szrotówka. Dla porównania: poniższe zdjęcia przedstawiają kasztanowce tego samego dnia 15 czerwca 2026 r.

Liść kasztanowca białego z widocznymi minami szrotówka kasztanowcowiaczka, zdjęcie z dnia 15.06.2026 r. Fot. Hanna Fleszar
Liście kasztanowca czerwonego, 15.06.2026 r. Fot. Hanna Fleszar
Liście kasztanowca czerwonego, 15.06.2026 r. Fot. Hanna Fleszar

Zdecydowanie lepszy efekt dekoracyjny uzyskujemy u kasztanowców czerwonych. A jak chodzi o szrotówka kasztanowcowiaczka pozostaje nam mieć nadzieję, że ptaki bardziej chętnie będą się żywić jego larwami. Obecnie przyjmuje się, że sikora modra, uboga i bogatka razem są w stanie wyeliminować zaledwie 2-4% larw.

Człowiek może pomóc w walce ze szrotówkiem usuwając i paląc opadłe liście, w których znajdują się zimujące poczwarki.